Czym jest MTSS?

MTSS (ang. medial tibial stress syndrome) to zespół przeciążeniowy charakteryzujący się bólem i tkliwością wzdłuż przyśrodkowej, czyli wewnętrznej, krawędzi kości piszczelowej. W języku potocznym często określa się go jako shin splints.

Dolegliwości pojawiają się najczęściej u biegaczy, osób rozpoczynających treningi po dłuższej przerwie oraz sportowców uprawiających dyscypliny z dużą liczbą skoków, sprintów i zmian kierunku. Problem może wystąpić również wtedy, gdy objętość lub intensywność aktywności zwiększono szybciej, niż organizm był w stanie się do niej zaadaptować.

Dokładny mechanizm MTSS nie jest w pełni wyjaśniony. Rozważa się między innymi przeciążenie struktur kostnych i tkanek otaczających piszczel oraz zaburzenie równowagi między obciążeniem a regeneracją. MTSS i złamanie zmęczeniowe mogą mieć wspólne czynniki ryzyka, ale nie należy traktować ich automatycznie jako dwóch kolejnych etapów jednego procesu chorobowego.

Jakie są objawy MTSS?

Najczęściej obserwowane objawy to:

• ból wzdłuż przyśrodkowej, tylno-przyśrodkowej krawędzi piszczeli;
• tkliwość rozłożona na dłuższym odcinku kości, a nie tylko w jednym punkcie;
• dolegliwości podczas biegania, skakania lub innych powtarzalnych aktywności;
• ból, który może utrzymywać się przez pewien czas po zakończeniu treningu;
• nadwrażliwość na ucisk wzdłuż bolesnego fragmentu goleni.

U części osób ból początkowo pojawia się na początku wysiłku, a następnie zmniejsza się po rozgrzewce. Nie jest to jednak reguła ani sposób pozwalający samodzielnie potwierdzić MTSS. Wraz z utrzymywaniem się problemu dolegliwości mogą pojawiać się wcześniej, nasilać podczas treningu i utrzymywać po jego zakończeniu.

Dlaczego powstaje MTSS? Czynniki ryzyka

Jednym z najważniejszych problemów jest zbyt szybkie zwiększanie obciążeń treningowych. Dotyczy to zarówno dystansu, jak i tempa, liczby treningów, podbiegów czy sesji skocznościowych. Tkanki potrzebują czasu, aby przystosować się do powtarzalnego obciążenia.

W analizach naukowych opisywane są również czynniki, które mogą współwystępować z MTSS:

• wcześniejsze epizody bólu goleni lub urazów przeciążeniowych;
• nagła zmiana rodzaju, częstotliwości lub intensywności treningu;
• niektóre cechy budowy i ustawienia stopy;
• wybrane ograniczenia ruchomości i różnice w sile mięśniowej kończyny dolnej;
• większe obciążenia treningowe bez odpowiedniej regeneracji.

W badaniach analizowano także BMI, płeć, zakres ruchu w stawach i parametry biomechaniczne podczas chodu lub biegu. Wyniki nie są jednak wystarczająco spójne, aby uznać każdą z tych cech za samodzielną przyczynę MTSS.

Dlatego podczas oceny pacjenta warto spojrzeć szerzej: na plan treningowy, historię dolegliwości, regenerację, siłę mięśni, ruchomość stawów i tolerancję obciążenia.

MTSS czy złamanie zmęczeniowe piszczeli?

To jedno z najważniejszych zagadnień w diagnostyce bólu goleni. MTSS i złamanie zmęczeniowe mogą powodować podobne dolegliwości, jednak ich rozpoznanie ma znaczenie dla dalszego postępowania i bezpiecznego powrotu do sportu.

W klasycznych kryteriach klinicznych MTSS tkliwość obejmuje zwykle odcinek co najmniej około 5 cm wzdłuż tylno-przyśrodkowej krawędzi piszczeli. Krótszy, bardziej punktowy obszar bolesności może zwiększać podejrzenie złamania zmęczeniowego. Nie jest to jednak samodzielny test diagnostyczny – wynik badania musi być oceniany w kontekście całego obrazu klinicznego.

Jeżeli istnieje podejrzenie urazu kostnego, lekarz może zlecić badania obrazowe. RTG bywa prawidłowe na wczesnym etapie urazu przeciążeniowego kości. Rezonans magnetyczny (MRI) jest szczególnie przydatny w ocenie obrzęku szpiku i stopnia uszkodzenia przeciążeniowego.

W diagnostyce różnicowej uwzględnia się także przewlekły wysiłkowy zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, problemy mięśniowo-ścięgniste oraz – w odpowiednim obrazie klinicznym – przyczyny naczyniowe i nerwowe.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Konsultacja lekarska jest wskazana, gdy:

• ból jest wyraźnie punktowy lub szybko narasta;
• dolegliwości utrzymują się mimo ograniczenia obciążeń;
• bolesność pojawia się również podczas chodzenia lub w spoczynku;
• występuje obrzęk albo wyraźna tkliwość jednego miejsca na kości;
• pojawiają się zaburzenia czucia lub osłabienie stopy.

Nagły, silny ból, szybko narastający obrzęk, drętwienie, osłabienie mięśni albo zimna i blada stopa wymagają pilnej oceny medycznej. Nie należy wtedy kontynuować treningu ani próbować samodzielnie rozwiązywać problemu ćwiczeniami.

Jak wygląda leczenie i fizjoterapia MTSS?

Postępowanie zależy od nasilenia objawów, tolerancji obciążenia i wykluczenia poważniejszego urazu kostnego. Zwykle rozpoczyna się od modyfikacji aktywności i stopniowego przywracania obciążeń. Nie ma jednej metody, która byłaby najlepsza dla wszystkich pacjentów.

1. Modyfikacja obciążeń treningowych

W okresie nasilonych objawów ogranicza się aktywność wywołującą ból. Może to oznaczać zmniejszenie dystansu, tempa, liczby treningów lub czasowe wyłączenie biegania i skoków.

Nie zawsze konieczne jest całkowite unieruchomienie. W wybranych przypadkach można utrzymać aktywność o mniejszym obciążeniu piszczeli, pod warunkiem że nie nasila ona dolegliwości i nie ma podejrzenia złamania zmęczeniowego.

2. Aktywność zastępcza

W okresie ograniczenia biegania można rozważyć pływanie, jazdę na rowerze lub inne ćwiczenia o mniejszym obciążeniu kończyn dolnych. Wybór aktywności powinien zależeć od reakcji na wysiłek. Jeżeli ból nasila się także podczas treningu zastępczego, należy zmodyfikować jego intensywność lub rodzaj.

3. Ćwiczenia i odbudowa tolerancji obciążenia

Program ćwiczeń może obejmować:

• ćwiczenia siłowe mięśni łydki, w tym mięśnia brzuchatego i płaszczkowatego;
• trening mięśni stopy i kontroli jej ustawienia;
• wzmacnianie mięśni biodra i kończyny dolnej;
• ćwiczenia równowagi i kontroli ruchu;
• stopniowe wprowadzanie obciążeń dynamicznych, gdy jest to bezpieczne.

Ćwiczenia dobiera się do możliwości pacjenta. Nie należy zakładać, że intensywne wzmacnianie lub rozciąganie zawsze przyspieszy powrót do sportu. Najważniejsza jest odpowiednia dawka obciążenia i reakcja organizmu.

4. Ocena biomechaniki i techniki biegu

Fizjoterapeuta może ocenić ruchomość stawu skokowego i biodra, siłę mięśni, kontrolę kończyny podczas przysiadu i podskoku, sposób chodu oraz – jeśli jest taka potrzeba – technikę biegu.

Celem nie jest znalezienie jednej „idealnej” pozycji stopy, ale sprawdzenie, czy określone cechy ruchu i obciążenia mogą mieć znaczenie w przypadku danego pacjenta. Zmiany techniki biegu powinny być wprowadzane stopniowo, a nie na podstawie samego wyglądu stopy.

5. Obuwie i wkładki

Warto sprawdzić, czy obuwie jest dobrze dopasowane i nie jest nadmiernie zużyte. Wkładki mogą być rozważane u wybranych osób, szczególnie gdy występuje nadmierna pronacja i inne czynniki wskazujące na możliwą korzyść z takiego rozwiązania.

Nie ma jednak podstaw, by zalecać wkładki każdemu biegaczowi z MTSS. Ich dobór powinien wynikać z oceny pacjenta, a nie wyłącznie z samego rozpoznania.

6. Terapia manualna i metody wspomagające

Terapia tkanek miękkich może być stosowana jako element postępowania u osób, u których występują dodatkowe dolegliwości mięśniowe. Nie powinna jednak zastępować modyfikacji obciążeń i odpowiednio dobranego treningu.

W badaniach analizowano także falę uderzeniową, ultradźwięki, różne formy terapii manualnej i inne metody fizykalne. Wyniki są ograniczone i nie pozwalają uznać jednej z tych metod za standardowe, samodzielne leczenie MTSS. Warto więc traktować je ostrożnie i nie obiecywać, że sama fizykoterapia usunie przyczynę problemu.

Jak bezpiecznie wrócić do biegania?

Powrót do biegania powinien być stopniowy i dostosowany do aktualnej tolerancji obciążenia. Przed rozpoczęciem treningów warto ocenić, czy pacjent swobodnie chodzi bez bólu, czy tkliwość kości ustąpiła lub wyraźnie się zmniejszyła oraz czy kończyna toleruje podstawowe ćwiczenia obciążeniowe.

W praktyce można rozpocząć od naprzemiennych odcinków marszu i spokojnego biegu. Następnie stopniowo wydłuża się czas lub dystans biegu, a dopiero później zwiększa tempo, dodaje podbiegi i bardziej dynamiczne elementy treningu.

Jeżeli ból wyraźnie narasta podczas aktywności, zmienia sposób biegu lub utrzymuje się po treningu, należy zmniejszyć obciążenie i ponownie ocenić sytuację. Przy podejrzeniu złamania zmęczeniowego powrót do biegania musi być prowadzony według zaleceń lekarza, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia urazu.

Jak ograniczyć ryzyko nawrotu MTSS?

• zwiększaj dystans i intensywność treningów stopniowo;
• unikaj nagłych zmian liczby treningów, podbiegów i sesji skocznościowych;
• uwzględniaj dni regeneracji;
• regularnie wykonuj trening siłowy kończyn dolnych;
• dbaj o odpowiednio dopasowane obuwie;
• reaguj na nawracający lub nasilający się ból.

Profilaktyka nie polega na wyeliminowaniu wszystkich obciążeń, ale na takim planowaniu treningu, aby organizm miał czas na adaptację i regenerację.

Fizjoterapia przy bólu piszczeli w Poznaniu – REHADEGIS

Jeśli ból goleni ogranicza bieganie lub inną aktywność fizyczną, warto ocenić jego przyczynę i sprawdzić, jakie obciążenia są obecnie tolerowane przez organizm.

W REHADEGIS w Poznaniu podczas konsultacji fizjoterapeutycznej można omówić charakter dolegliwości, historię treningową i dotychczasowe obciążenia. Ocena może obejmować ruchomość, siłę mięśni, kontrolę kończyny dolnej oraz sposób wykonywania wybranych zadań ruchowych. Na tej podstawie dobierane są zalecenia i ćwiczenia dostosowane do aktualnego stanu pacjenta.

Jeśli objawy wskazują na możliwość złamania zmęczeniowego lub innego schorzenia wymagającego diagnostyki, konieczna jest konsultacja lekarska.

Najczęstsze pytania o MTSS

Czy shin splints to to samo co MTSS?

Określenie „shin splints” jest potoczne i bywa używane szerzej dla bólu goleni związanego z wysiłkiem. MTSS to konkretne rozpoznanie dotyczące bólu i tkliwości wzdłuż przyśrodkowej krawędzi piszczeli.

Jak odróżnić MTSS od złamania zmęczeniowego?

W MTSS częściej występuje rozlana tkliwość na dłuższym odcinku piszczeli, natomiast złamanie zmęczeniowe może powodować bardziej punktową bolesność. Samo badanie palpacyjne nie zawsze wystarcza – w razie wątpliwości lekarz może zlecić badania obrazowe, szczególnie MRI.

Czy można biegać z MTSS?

To zależy od nasilenia dolegliwości i wykluczenia urazu kostnego. Przy nasilonym bólu należy ograniczyć bieganie. Powrót do treningu powinien być stopniowy i nie może powodować narastania objawów.

Ile trwa leczenie MTSS?

Czas poprawy jest indywidualny. Zależy między innymi od nasilenia objawów, czasu trwania problemu, obciążeń treningowych i możliwości modyfikacji aktywności. Nie ma jednego terminu powrotu do pełnego treningu dla wszystkich pacjentów.

Czy wkładki ortopedyczne pomagają przy MTSS?

U niektórych osób mogą być pomocne, ale nie są konieczne w każdym przypadku. Decyzja o ich zastosowaniu powinna wynikać z oceny stopy, objawów i potrzeb konkretnego pacjenta.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani indywidualnej oceny fizjoterapeutycznej. W przypadku narastającego bólu, objawów w spoczynku lub podejrzenia złamania zmęczeniowego należy skonsultować się z lekarzem.

Źródła i literatura

1. Saad M.A. i wsp. Medial Tibial Stress Syndrome: A Scoping Review of Epidemiology, Biomechanics, and Risk Factors. Cureus, 2025;17(3):e81463. Przejdź do publikacji.
2. Larson A. i wsp. Medial Tibial Stress Syndrome. StatPearls, aktualizacja 30 grudnia 2025 r. Przejdź do opracowania.
3. George E.R.M., Sheerin K.R., Reid D. Criteria and Guidelines for Returning to Running Following a Tibial Bone Stress Injury: A Scoping Review. Sports Medicine, 2024;54:2247–2265. Przejdź do publikacji.
4. Load-induced medial leg pain in runners: A systematic review of non-invasive treatment approaches. 2026. Przejdź do publikacji w PubMed.
5. Preventive interventions for medial tibial stress syndrome: Systematic review and meta-analysis. Gait & Posture, 2025. Przejdź do publikacji.